Расія ўваходзіць у перыяд турбулентнасці: Лукашэнка разумее, што адбываецца? Меркаванне

Расійская эканоміка скочваецца ў глыбокі крызіс. Краіна ўваходзіць у перыяд турбулентнасці, з якога яна, на думку некаторых назіральнікаў, можа выйсці моцна змененай.

Беларусь знаходзіцца ў моцнай залежнасці ад Расіі. Ці разумее Аляксандр Лукашэнка, што там адбываецца, і што ён будзе рабіць, калі Уладзімір Пуцін страціць уладу?

На гэтыя тэмы ў эфіры Еўрарадыё разважаў гісторык і палітычны аглядальнік Аляксандр Фрыдман.

— Лукашэнка разумее вельмі многае. І, хутчэй за ўсё, цяпер мала хто ў шырокім сэнсе гэтага слова ў атачэнні Пуціна валодае такім аб’ёмам інфармацыі, — лічыць эксперт.

Гэтым тлумачыцца цікавасць ЗША да персоны Лукашэнкі, нагадвае Фрыдман.

— І як бы гэта ні гучала на першы погляд, ён сапраўды з’яўляецца крыніцай дастаткова эксклюзіўнай інфармацыі. Я не ведаю, якую менавіта інфармацыю ён перадае амерыканцам, але ўсё ж людзей, якія настолькі інтэнсіўна і так доўга камунікуюць з Пуціным, вельмі мала.

Таму я думаю, што ў Лукашэнкі ёсць уяўленне пра працэсы, якія адбываюцца ў Расійскай Федэрацыі. Я нават больш скажу: у мяне ёсць шчырае перакананне, што Лукашэнка ведае пра працэсы, якія адбываюцца ў Крамлі і вакол яго, значна лепш і значна больш, чым многія еўрапейскія спецслужбы, якія працуюць з больш абмежаванай і менш эксклюзіўнай інфармацыяй, — кажа эксперт.

Наколькі гэта яго турбуе? Безумоўна, турбуе, упэўнены гісторык.

— Яго трывожыць турбулентнасць у Расіі, таму што Беларусь палітычна, эканамічна і па многіх іншых пытаннях залежыць ад Расіі. Эканамічная залежнасць тут асабліва моцная.

З аднаго боку, аслабленне ўлады Пуціна ў пэўным сэнсе дае Лукашэнку шанец атрымаць больш самастойнасці. І пры пэўных умовах ён мог бы гэты шанец выкарыстаць. Але з іншага боку, цяпер у яго няма асаблівых прычын быць незадаволеным Расіяй.

У яго з Пуціным, падобна, дастаткова добрыя працоўныя адносіны. Не ведаю, наколькі яны сапраўды сяброўскія — хутчэй за ўсё, не, — але як працоўныя адносіны яны выглядаюць стабільнымі. Усё, што патрэбна Лукашэнку, ён ад сённяшняй Расіі атрымлівае. І, у сваю чаргу, тое, што Расія патрабуе ад яго, ён таксама робіць.

Пакуль Лукашэнка можа быць задаволены. Яго не прымусілі прымаць актыўны ўдзел у вайне. Яго не прымусілі накіроўваць войскі ні ва Украіну, ні, напрыклад, у Курскую вобласць. Таму ціск з боку Расіі, безумоўна, існуе, і Лукашэнка хацеў бы мець больш самастойнасці, але сённяшнія ўмовы для яго прымальныя.

Ці разумее Лукашэнка, што рабіць, калі на месца Пуціна прыйдуць новыя людзі?

— Калі Пуцін сыдзе і прыйдуць новыя людзі, няма ніякіх гарантый, што адносіны застануцца такімі ж. Магчымыя і значна горшыя сцэнары. Для Лукашэнкі асабіста ціск можа ўзмацніцца, а гатоўнасць Масквы мірыцца з яго адноснай самастойнасцю — зменшыцца.

Таму ён уважліва сочыць за гэтымі падзеямі. Але Лукашэнка — палітык дасведчаны і дастаткова спрытны. Ён заўсёды дзейнічае паводле сітуацыі. Калі Пуцін раптоўна знікне, безумоўна, з боку Лукашэнкі будзе вялікая жалоба, прагучаць усе неабходныя словы, але фактычна логіка будзе простай: Пуцін сышоў, а жыццё працягваецца, — упэўнены Аляксандр Фрыдман.

А што ўвогуле ўяўляе сабой турбулентнасць, у якую скочваецца Расія?

— Калі казаць пра турбулентнасць, то тут, безумоўна, ключавы фактар — эканамічны.

Пуцін добра разумее, што стабільнасць у расійскім грамадстве захоўваецца толькі тады, калі большасць людзей не закранаюць сур’ёзныя негатыўныя з’явы або калі гэтыя праблемы закранаюць іх у адносна прымальнай ступені. Людзі павінны атрымліваць свае грошы, жыць больш-менш стабільна, адчуваць пэўны эканамічны ўзровень.

І пакуль, нягледзячы на заходнія санкцыі, трэба прызнаць: расійскім уладам удалося дастаткова паспяхова адаптавацца. Тыя мэты, якія Захад ставіў перад санкцыямі ў 2022 годзе — калі казалася, што яны будуць разбуральнымі, што расійская эканоміка абрынецца і Расію паставяць на калені, — не былі дасягнутыя.

Звяртаючыся да досведу распаду Савецкага Саюза, Фрыдман падкрэслівае — супярэчнасці былі заўсёды.

— Калі ўзгадаць досвед Савецкага Саюза, другую палову 80-х, гарбачоўскі перыяд — усе нацыянальныя, рэлігійныя і іншыя супярэчнасці, якія пазней адыгралі велізарную ролю ў распадзе СССР, не з’явіліся раптоўна ў 1986 або 1987 годзе. Яны існавалі заўсёды. Але іх удавалася стрымліваць дзякуючы рэпрэсіўнаму апарату і адносна стабільнай эканамічнай сітуацыі.

Цяпер у Пуціна такіх магчымасцяў становіцца ўсё менш. Эканамічныя праблемы паглыбляюцца. Сур’ёзных поспехаў на фронце ва Украіне няма. Агульная сітуацыя паступова пагаршаецца. На гэтым фоне ўзнікаюць новыя асяродкі незадаволенасці — эканамічнай, палітычнай і іншай.

Вось гэта і ёсць турбулентнасць.

Яна можа праяўляцца па-рознаму: часам сітуацыя крыху пагаршаецца, потым надыходзіць адносны перыяд стабільнасці, пасля зноў узнікаюць праблемы. Але калі крызісныя працэсы пачнуць развівацца адразу ў некалькіх кірунках і з высокай інтэнсіўнасцю, гэта можа стаць вельмі сур’ёзным выклікам.

І тут узнікае галоўнае пытанне: наколькі цяперашняе расійскае кіраўніцтва, людзі ўжо даволі сталага ўзросту, увогуле гатовыя да выклікаў XXI стагоддзя? Шчыра кажучы, у мяне ў гэтым няма ўпэўненасці.

Праблемы нікуды не знікнуць. Наадварот, хутчэй за ўсё, яны будуць толькі нарастаць. Але рабіць з гэтага выснову, што рэжым Пуціна раптоўна абрынецца, пакуль занадта аптымістычна.

Аўтарытарныя сістэмы непразрыстыя. Вельмі многія працэсы застаюцца за кулісамі, і мы проста не ведаем вялікай колькасці важных рэчаў. Магчыма, сітуацыя значна лепшая, чым выглядае паводле розных дакладаў і аналітыкі. А магчыма — значна горшая.

Таму ацэньваць рэальную якасць і паўнату такой інфармацыі вельмі складана, — заключае Аляксандр Фрыдман.