Лазавік: Выкананне пэўных рэкамендацый АБСЕ па выбарах патрабуе рэферэндума
![Лазавік: Выкананне пэўных рэкамендацый АБСЕ па выбарах патрабуе рэферэндума](/sites/default/files/styles/gallery_main/public/2023-08/1017802290.jpg.webp?itok=sJ4oshM1)
Аляксандр Лукашэнка даручае старшыні ЦВК Лідзіі Ярмошынай стварыць экспертную групу па вывучэнні выбарчых рэкамендацый АБСЕ. У фінальнай справаздачы пра нашы прэзідэнцкія выбары — 30 рэкамендацый па набліжэнні да дэмакратычных стандартаў. “Якія з рэкамендацый – прынцыповыя?” – спытала Еўрарадыё ў прэс-сакратара БДІПЧ АБСЕ Томаса Раймера.
“Усе нашыя рэкамендацыі даюцца для таго, каб выбарчы працэс стаў больш празрысты. Беларусь, як і ўсе краіны-ўдзельніцы АБСЕ, абавязалася прытрымлівацца ўсіх нашых рэкамендацый”.
На пытанне, ці паспеем змяніць правілы гульні да парламенцкіх выбараў, што будуць у верасні 2016 года, прадстаўнік БДІПЧ АБСЕ нечакана адказвае, што спяшацца не трэба. Інакш змены могуць выклікаць праблемы: “У агульнай практыцы звычайна лепш не змяняць галоўныя “правілы гульні” занадта блізка да выбараў. Лепш змяняць недзе за год да выбараў”.
![Лазавік: Выкананне пэўных рэкамендацый АБСЕ па выбарах патрабуе рэферэндума](/sites/default/files/styles/round_photo/public/paragraphs/round_photo/d3b5f1b80265815e6871aebc3810f038.jpg.webp?itok=9GFDBD6Y)
Эксперт па выбарчым заканадаўстве Сяргей Альфер таксама кажа, што для АБСЕ прынцыповае выкананне ўсіх рэкамендацый. Цягам апошніх 15 гадоў гэтая арганізацыя дае іх Беларусі амаль адны і тыя ж. У суме такіх рэкамендацый набралася ўжо каля 100.
Але, лічыць эксперт, выкананне хаця б некалькіх дазволіць наблізіць працэс да міжнародных стандартаў.
“Па-першае, увядзенне ва ўсе выбарчыя камісія прадстаўнікоў ад усіх палітычных сіл на парытэтнай (ці плюрыстычнай) аснове. Даць правы назіральнікам, каб яны маглі цалкам бачыць кожны бюлютэнь. Гэта нават не патрабуе зменаў у заканадаўстве”, — кажа Альфер.
А калі дадаць яшчэ і празрыстую перадачу бюлетэняў з адных камісій у тыя, якія стаяць вышэй, — дык толькі адных гэтых зменаў хопіць, каб выбары сталі больш празрыстымі і адпавядалі міжнародным прававым нормам.
На думку эксперта, калі выбарчае заканадаўства змяняць за год да выбараў, будзе зусім кароткі перыяд, калі гэтыя змены магчымыя.
“Звычайна ў пяцігодку выбараў няма толькі 2 гады. Атрымліваецца, што ва ўсе астатнія тры гады заканадаўства змяняць нельга. Дык такім чынам можна пакінуць яго нязменным. Калі кіравацца падобнай думкай”, — кажа Альфер.
На думку сакратара ЦВК Мікалая Лазавіка, любая рэкамендацыя АБСЕ можа быць выкананая. Толькі “ёсць пытанне мэтазгоднасці, ці часу”. Напрыклад, адмяніць палажэнне аб тым, што кандыдат у прэзідэнты апошнія 10 год мусіць жыць на тэрыторыі Беларусі, можна толькі на рэферэндуме, бо такая норма закладзена ў Канстытуцыі.
А вось забяспечыць доступ назіральнікаў да бюлетэняў — лягчэй. Тым часам 16 лютага адбудзецца першае пасяджэнне межведамасной экспертнай групы. Пакуль без прадстаўнікоў БДІПЧ АБСЕ.