Іван Шыла: нястрашная польская падатковая, клінінг ва Украіне і парады палітыкам
![Іван Шыла / Еўрарадыё](/sites/default/files/styles/gallery_main/public/2023-08/shyla_0.jpg.webp?itok=7EECQOL3)
Іван Шыла / Еўрарадыё
На канферэнцыі "Новая Беларусь" у Вільні палітыкі шмат гаварылі пра бізнес. І Еўрарадыё папрасіла бізнес пагаварыць пра палітыкаў.
Сузаснавальнік клінінгавай кампаніі Cleanwhale Іван Шыла за апошнія паўтара года змог адкрыць філіялы ў трох польскіх гарадах: Варшаве, Кракаве і Вроцлаве. А яшчэ Cleanwhale пачаў працаваць у Берліне і зарэгістраваў кампанію ў Празе.
Пры гэтым сэрвіс не прыпыніў працу і ва Украіне: клінеры змаглі працягваць працаваць і атрымліваць заробкі ў свеце, дзе прыборка патрэбна не пасля вечарынкі, а пасля абстрэлу.
Як дэмсілам выбудоўваць адносіны з бізнесам, быць настолькі ж эфектыўнымі ў эміграцыі, наколькі эфектыўны бізнес і як угаварыць бізнесменаў аднойчы вярнуцца ў "Новую Беларусь"? Распыталі Івана Шылу.
"Працаваць у сферы паслуг у Польшчы прасцей, чым у Беларусі"
Cleanwhale — польская фірма, а не філіял беларускай кампаніі. Гэта значыць, што беларусы плацяць падаткі ў Польшчы. А яшчэ гэта значыць, што кожны ахвотны можа лёгка даведацца, што Cleanwhale валодаюць беларусы: у Польшчы атрымаць інфармацыю пра канчатковых бенефіцыяраў кампаніі вельмі лёгка.
У 2020 годзе быць беларусам у выгнанні было камфортна. У 2022 годзе ўсё стала крыху складаней.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/2970919621505110209859394736864728217052969n.jpg.webp?itok=2_SUoHL1)
— Пасля лютага [пачатак поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну. — Еўрарадыё] мы сутыкнуліся з адваротным. Людзі даведваліся, што фірма належыць беларусам, пісалі ў каментарах, што мы зарабляем тут грошы, каб аплачваць паслугі АМАПа дома. Але масавымі гэтыя каментары не былі.
Калі каментатары не могуць вывесці бізнесмена ў эміграцыі з сябе, то, можа, падатковая і іншыя правяральнікі змогуць?
— У Польшчы крыху адрозная ад Беларусі сістэма падаткаабкладання. Перад запускам бізнесу варта схадзіць да кансультанта, які раскажа, як усё гэта працуе.
Але ў цэлым калі вы працавалі ў сферы паслуг і ў вас усё атрымлівалася ў Мінску, то, напэўна, вы адкрыеце для сябе, што патрабаванні ў Польшчы да вашага сэрвісу ніжэйшыя. А грошай вы можаце зарабляць больш, таму што людзі тут багацейшыя, такім чынам, і цэны на іх паслугі вышэйшыя.
Яшчэ адзін плюс — ты менш думаеш пра праверкі. Адкінем палітычныя пытанні: у Беларусі любыя кантакты з падатковай вельмі небяспечныя, і ты не заўсёды разумееш, ці на адной мове вы размаўляеце.
А мэта падатковай не ў тым, каб закрыць бізнес. Мэта падатковай — зрабіць так, каб ты плаціў падаткі. А ў Беларусі некаторыя інспектары думаюць, што галоўнае — атрымаць вялікі штраф сёння, і ўсё роўна, ці закрыецца кампанія заўтра.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/150_0.jpg.webp?itok=UnVG3skD)
Я зусім не агітую пераязджаць, у мяне няма дакладнага меркавання, як павінен дзейнічаць сёння бізнес, які застаецца ў Беларусі. Я толькі магу сказаць, што баяцца гэтага пераезду не варта. Бізнес у Польшчы весці як мінімум не складаней, чым у Беларусі.
"Падатковы рай — гэта добра, але можна рабіць нешта карыснае ўжо сёння"
Раз у вас усё так добра атрымліваецца, можа, самы час падтрымаць рублём дэмсілы? Напрыклад, на Канферэнцыі гучала прапанова "ф'ючэрсаў на падаткі" — гэта значыць вы падтрымліваеце нас рублём цяпер, а ў "Новай Беларусі" акунаецеся ў падатковы рай.
— Разлічваць на тое, што гэта будзе масавая з'ява, не варта. Падтрымліваць трэба дзеянне, а не проста "барацьбу з рэжымам". Незразумела, у чым яе вымяраць, калі рэжым не мяняецца.
Мне не хочацца патрабаваць чагосьці немагчымага: стварэння войска або беларускага банка за мяжой. Мне здаецца, што вынікі Канферэнцыі нядрэнныя, людзі не пасварыліся, а гэта новы досвед для беларускіх кангрэсаў. Уменне дамаўляцца — гэта цалкам сабе бізнес-гісторыя.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/glavnaya91.jpg.webp?itok=E56v0paf)
Бізнесу патрэбны праекты. "Падатковы рай" у Беларусі гэта добра, але ёсць рэчы, якія маглі б быць карысныя ўжо сёння. Добрая ідэя — бізнес-асацыяцыя, якая дапамагае знаходзіць патэнцыйна лаяльных партнёраў або кліентаў толькі таму, што ты беларус. Нядрэнная стратэгія. Можа, не вельмі справядлівая, але рабочая.
Бізнес — гэта не пра кумаўство, гэта пра кантакты. З беларусамі, з якімі ў вас ёсць агульныя ўспаміны і чаканні ад будучыні, прасцей дамаўляцца.
Яшчэ адна жыццяздольная ідэя — "лічбавая Беларусь". Платформу, з дапамогай якой можна літаральна падлічыць, колькі беларусаў — прыхільнікаў дэмсіл жыве ў эміграцыі, можна выкарыстоўваць і ў размовах з еўрапейскімі палітыкамі. А яшчэ яе можна выкарыстоўваць, каб знаходзіць супрацоўнікаў, партнёраў, кліентаў, праграмы падтрымкі.
— А многія беларусы ў эміграцыі шукаюць "свой" бізнес, імкнуцца трапіць на працу да "сваіх"?
— У нас працуе шмат беларусаў, але мы не можам кагосьці пазітыўна дыскрымінаваць. Да таго ж ёсць клінеры з Украіны, якія маюць патрэбу ў падтрымцы не меншую, чым беларусы.
"Многія клінеры засталіся ў Кіеве, і мы вырашылі даць ім працу"
З самага пачатку вайны прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі прасіў бізнес не пераставаць працаваць, падтрымліваць эканоміку. Беларусы таксама не сталі закрываць свой філіял у Кіеве.
— Мы не зарабляем грошы ў Кіеве, мы дапамагаем менеджарам, клінерам і ўкраінскай эканоміцы. І гэта важна, гэта ўплывае на абараназдольнасць Украіны. Мы вырашылі працаваць.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/2963236094251373229697221689506237369991194n.jpg.webp?itok=ZveV3gS7)
Нават калі з'яўляліся паведамленні пра тое, што Кіеву застаецца 12 гадзін, большасць нашых клінераў не пакінулі горад. Яны як маглі дапамагалі сваёй краіне. Хтосьці быў у тэрабароне, хтосьці плёў маскіровачныя сеткі.
Некаторыя клінеры прыехалі ў Польшчу і працягвалі працаваць у нас. Але большасць з іх вярнуліся ва Украіну, як толькі гэта стала магчымым. І гэта нас здзівіла і кранула. Людзі хутка знайшлі працу ў Варшаве, знайшлі кватэры, маглі тут застацца — але сказалі, што павінны вярнуцца дадому.
Для нас гэта пра ўдзел у падтрымцы ўкраінскай эканомікі, а не пра бізнес, які прыносіць грошы. Хутчэй, наадварот: мы падтрымліваем яго з грошай, якія зарабляем у Польшчы.
Пры гэтым рахункі кампаніі ва Украіне да гэтага часу заблакаваныя. Адказныя службы хутка выявілі, што бенефіцыяры кампаніі — беларусы, і перапіска, у якой Cleanwhale спрабуе даказаць, што не мае дачынення да рэжыму Лукашэнкі, усё яшчэ працягваецца.
А што вы зрабілі за два гады?
Карацей, у беларускіх бізнесменаў у эміграцыі пытанне "а што вы зрабілі за два гады?" выклікае куды як менш нервовую рэакцыю, чым у беларускіх палітыкаў. Таму Еўрарадыё папрасіла бізнес параіць дэмсілам, як быць настолькі ж эфектыўнымі.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/731724792761262290572591925233099128700928n.jpg.webp?itok=F5wLPZz8)
Сам Шыла, праўда, лічыць, што цяпер не самы лепшы момант лезці да палітыкаў з парадамі.
— Я б сёння дакладна не сварыўся на палітыкаў і не казаў ім пра KPI, не вінаваціў бы гэтых ахвярных людзей, якія трацяць свой час, жыццё, атрымліваюць невысокія заробкі — і не ведаюць напэўна, якім будзе вынік.
Тое, што мы называем палітыкай у Беларусі, гэта не палітыка. Палітыка — гэта калі ты прыкладаеш намаганні і атрымліваеш вынік. Ці можаш скарэктаваць свае няправільныя дзеянні — і тады ўжо дакладна прыйсці да выніку.
У нас жа палітычныя рухі і лідары ёсць, але яны не ўплываюць на тое, што адбываецца ў Беларусі. І ў гэтым няма іх віны. Ёсць сумны і досыць змрочны момант, калі не час лезці з парадамі.
Што вам прапанаваць, каб вы вярнуліся?
Гады пройдуць, Шыла і яго каманда абжывуцца ў Польшчы — што прымусіць іх вярнуцца ў Беларусь?
— Чым больш часу праходзіць, тым менш шанцаў, што бізнес вернецца. Гэта звязана з тым, што чалавеку не так і проста раз за разам рабіць перавароты ў сваім жыцці, усё перавозіць і пачынаць спачатку. Дый ёсць людзі, якія проста хочуць зарабляць грошы.
Сёння ў Польшчы і Літве даволі проста атрымаць гуманітарны ВНЖ. А гэта значыць, што на працягу сямі-васьмі гадоў Польшча згодная даць грамадзянства 150 тыс. беларусам. Чым даўжэй будзе працягвацца эміграцыя, тым больш людзей атрымае другое грамадзянства. Ім будзе складаней вярнуцца.
![Иван Шило: нестрашная польская налоговая, клининг в Украине и советы политикам](/sites/default/files/styles/default_image_paragraph_watermark/public/paragraphs/image/cvfvfcvfcv.jpg.webp?itok=ZAXqbmlB)
Але заўсёды будуць тыя, хто не захоча проста зарабляць грошы. Будуць і тыя, хто захоча ўдзельнічаць у працэсах, прымаць рашэнні, рэалізоўваць ініцыятывы, якія грошай не прыносяць, але прыносяць задаволенасць сабой і паляпшэннямі, якія прынёс у свет. Ці проста ў Беларусь.
— Мы ж памятаем гісторыю Віктара Пракапені, які доўга жыў у Лондане, а потым атрымаў магчымасць не толькі зарабляць, але і ўплываць на працэсы, і яму гэта спадабалася. І кіраўнікам айці-кампаній спадабалася адчуваць сувязь з краінай — што ў тым ліку і прывяло да 2020 года.
Шмат хто вернецца, таму што ты можаш быць сярэднебагатым чалавекам у Лондане, але не быць часткай лонданскага істэблішменту. А ў Беларусі табе ўсё зразумела. Ты можаш рабіць выдатныя нематэрыяльныя рэчы, можаш рэалізоўваць карысныя ініцыятывы. А гэта даражэй за грошы. Ну, калі ты ўжо зарабіў хоць бы мільён.
Нам не трэба прыдумляць ідэальнае грамадства. Усё ўжо прыдумана: падзел уладаў, незалежны суд, свабодная прэса, справядлівыя выбары. І як толькі гэта вернецца ў Беларусь, вернуцца і людзі.
А досвед жыцця за мяжой такой вялікай колькасці беларусаў таксама карысны. Падгледзеў ты, як выбудаваны веладарожкі ў галандскім Эйндхавене — і паўтарыў тое самае ў Салігорску, кажа Шыла.
— Няма праблемы ў тым, што людзі выязджаюць з краіны. Галоўнае, каб адначасова з гэтым людзі ў яе прыязджалі.
— Але пакуль бізнес сыходзіць з Беларусі. Гэта катастрофа або "так вам і трэба"?
— Катастрофа. Так, гэта катастрофа. Я не ведаю, ці можна было будаваць ілюзіі, што нешта пойдзе па-іншаму. Ідзе вымыванне велізарнай колькасці ініцыятыўных людзей з краіны. Мы страцім шмат часу.
"Год за дзесяць". Мы губляем год — але наступствы будуць адбівацца яшчэ дзесяць гадоў.
Каб сачыць за галоўнымі навінамі, падпішыцеся на канал Еўрарадыё ў Telegram.
Мы штодня публікуем відэа пра жыццё ў Беларусі на Youtube-канале. Падпісацца можна тут.