Вы тут

"Больш карысці ці шкоды?": у ПВТ падаткі ніжэйшыя, але эканоміка не пацярпела

Парк высокіх тэхналогій / БЕЛТА

IT-сфера і Парк высокіх тэхналогій у прыватнасці застаюцца адным з апошніх пунктаў росту беларускай эканомікі. Праз нестабільнасць правілаў гульні і пастаянныя пагрозы ён можа канчаткова перавандраваць у іншыя краіны.

У пасланні да беларускага народа Лукашэнка расказаў, што задумаўся: "ПВТ прыносіць больш карысці ці шкоды?.. Ці не прыйшоў час паставіць нашых айцішнікаў у роўныя ўмовы?"

Еўрарадыё паразмаўляла з экспертам і даведалася, у чым жа шкода ПВТ, чаму ўклад IT у папаўненне казны большы, чым афіцыйныя лічбы, і чаму айцішнікі маглі самі прасіць падвышэння падаткаў.

 

Эканамічнай шкоды няма

Старшы навуковы супрацоўнік BEROC (Кіеў) эканаміст Леў Львоўскі падкрэслівае, што эканамічнай шкоды ад ПВТ няма. Ёсць толькі сур'ёзныя плюсы.

ПВТ прыносіць валюту ў краіну / Еўрарадыё

— Гэта галіна, якая хутка расце і стварае працоўныя месцы з высокімі заробкамі.

Акрамя базавай эканамічнай карысці, ёсць і іншыя важныя выгады. Напрыклад, за кошт таго, што IT — сучасная сфера, якая хутка расце, яна можа працаўладкоўваць работнікаў з іншых галін, якія памяншаюцца і звальняюць работнікаў.

Яшчэ адзін плюс — валютная выручка.

— Яна для нас важнейшая, чым проста выручка. Яна дапамагае выплачваць дзярждоўг і падтрымліваць абменны курс рубля. Трэцяя асаблівасць гэтага сектара: ён, з аднаго боку, нічога не патрабуе, з другога боку, вельмі мабільны.

Краіны вакол Беларусі тэрміновым чынам пачалі развіваць у сябе аналагі ПВТ. Таму што кожная краіна хоча займець сектар, для якога не патрэбны неймаверныя інвестыцыі ў інфраструктуру.

Калі стварыць людзям камфортныя ўмовы, то ў краіну будуць прыязджаць адукаваныя маладыя кадры, падкрэслівае эканаміст. А старэнне насельніцтва — актуальная праблема для Еўропы. Таму там беларускіх айцішнікаў чакаюць.

 

Траціна росту ВУП і 2,2% усіх падаткаў — гэта шмат?

Па выніках 2021 года беларуская эканоміка вырасла на 2,3%. З іх 0,7 адсоткавага пункта ўнесла сфера інфармацыі і сувязі. Большы ўклад толькі ў прамысловасці — 1,6 адсоткавага пункта, паведамляе Белстат. На думку Льва Львоўскага, калі б не палітычны крызіс і адток кадраў, уклад IT быў бы яшчэ большы.

Уклад асноўных галін у ВУП / звесткі Белстата

— 0,7 адсоткавага пункта — гэта вельмі шмат, улічваючы, што ў гэтым сектары працаўладкавана нашмат менш за адзін адсотак насельніцтва Беларусі. Нават у такі паспяховы для нашай прамысловасці год IT забяспечылі траціну росту, — кажа Леў Львоўскі.

У 2021 годзе толькі рэзідэнты ПВТ заплацілі ў бюджэт 736 млн рублёў падаткаў. Гэта 2,2% ад усіх падатковых паступленняў. Напрыклад, сельская гаспадарка адлічыла толькі 682 млн рублёў.

Падатковыя адлічэнні рэзідэнтаў ПВТ / Кошт Урада

Эксперт адзначае, што з улікам ільгот выплаты аказаліся нашмат меншымі, чым заплаціў бы звычайны работнік. Аднак нельга адкідаць ускосныя падаткі (акцызы, ПДВ) і той факт, што высокія даходы айцішнікаў моцна дапамагаюць бізнесам у сферы паслуг.

— Тут ёсць важны мультыплікатарны эфект. Калі айцішнік п'е піва, ён плаціць акцыз. Калі купляе машыну, плаціць падатак і гэтак далей. Калі вывезці ўсіх айцішнікаў з краіны, эканоміка зменшыцца не на два адсоткі, а нашмат больш.

Так, яны апынуліся ў прывілеяваным становішчы менавіта праз тое, што ім лягчэй выехаць у іншую краіну. Жыццё несправядлівае. Можна сказаць: "Хай плацяць 50 адсоткаў падаткаў, як астатнія". Тады яны проста паедуць працаваць туды, дзе ім будуць прапаноўваць плаціць па пяць адсоткаў або менш, — кажа Леў Львоўскі.
 

"Ідэя падвышэння падаткаў ідзе ад айцішнікаў"

Улады, як ні дзіўна, турбуюць не недаплачаныя айцішнікамі падаткі, а менавіта "нядобранадзейнасць" IT-спецыялістаў у палітычным плане. Менавіта яны каардынавалі пратэсты і "ўрываліся" на вуліцы, перакананы Лукашэнка.

Пратэсты супрацоўнікаў ПВТ у 2020 годзе / Еўрарадыё

На думку Льва Львоўскага, ідэя падняць падаткі ідзе ад некаторых прадстаўнікоў IT-сектара.

— Маўляў, не забівайце нас, лепш падвысіць падаткі. Гэта яшчэ добры выхад з сітуацыі, якая склалася. Так што ідэя ідзе менавіта ад саміх айцішнікаў або функцыянераў, якія хочуць злёгку задобрыць Аляксандра Лукашэнку, перавёўшы размову ў эканамічную плоскасць.

Пакуль IT усё ж утрымліваюць у Беларусі даволі прывабныя льготы па падатках. Звычайны работнік плаціць 13% падаходнага падатку і 1% у Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва. Яшчэ 34% ад заробку працадаўца адлічвае ў ФСАН. Рэзідэнты ПВТ плацяць падаходны падатак 13% (раней было 9%), а адлічэнні ў ФСАН разлічваюцца ад сярэдняга заробку ў краіне. Улічваючы, што заробкі ў IT высокія і ёсць асноўнымі выдаткамі ў бізнесе, эканомія выходзіць значная.

Каб сачыць за галоўнымі навінамі, падпішыцеся на канал Еўрарадыё ў Telegram.

Мы штодня публікуем відэа пра жыццё ў Беларусі на Youtube-канале. Падпісацца можна тут.